3/4/11

Tiến sĩ Luật Cù Huy Hà Vũ kiện thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng về vụ bauxite Tây Nguyên ( Bài đã phát ngày 11/6/2009 )

Luật sư Cù Huy Hà Vũ
Luật sư Cù Huy Hà Vũ
Luật sư Cù Huy Hà Vũ (Hà Nội) hôm nay vừa nộp đơn khởi kiện ông Nguyễn Tấn Dũng vì theo ông, thủ tướng Việt Nam đã ra một quyết định ''trái pháp luật'' khi vẫn cho thực hiện các dự án khai thác bauxite ở Tây Nguyên, bất chấp những lời phản đối của dư luận. Sau khi nộp đơn kiện, luật sư Cù Huy Hà Vũ đã dành cho RFI bài phỏng vấn sau đây. 

Xét theo luật quốc tế, Tiến sĩ Cù Huy Hà Vũ vô tội

Thanh Phương
Việc bắt giữ và xét xử Tiến sĩ Luật Cù Huy Hà Vũ là trái với công pháp quốc tế, bởi vì chiếu theo Công ước quốc tế về Quyền Dân sự và Chính trị, ông Hà Vũ hoàn toàn vô tội. Đó là nội dung chính bài phỏng vấn sau đây với ông Vũ Quốc Dụng, tổng thư ký Hiệp Hội Quốc Tế Nhân Quyền tại Đức.


RFI
: Thưa ông, trên mạng trong những ngày qua đã có rất nhiều bài tranh luận về vụ xử Tiến sĩ Cù Huy Hà Vũ. Cách đây mấy ngày, có một bài mang tựa đề « BẢN CHẤT NHỮNG VIỆC LÀM VỪA QUA CỦA CÙ HUY HÀ VŨ », nói về những lý do Việt Nam bắt giữ và xét xử ông Cù Huy Hà Vũ. Bài viết cho rằng vụ xử này phù hợp với luật pháp Việt Nam cũng như công pháp quốc tế. Ông nghĩ gì về lập luận này ?

Vũ Quốc Dụng : Tôi xin phép tóm tắt vấn đề như thế này : Xét theo luật quốc tế thì Tiến sĩ Cù Huy Hà Vũ vô tội. Nếu trong phiên xử dự kiến vào ngày 4 tháng 4 tới đây mà Việt Nam xử Tiến sĩ Hà Vũ là có tội, thì Việt Nam sẽ vi phạm luật quốc tế. Vấn đề này từng được nêu lên trong phiên xử luật sư Nguyễn Văn Đài hồi 4 năm trước đây, nhưng chính quyền Việt Nam đã không chịu trả lời.

Tôi không hiểu tại sao chính quyền Việt Nam cứ tiếp tục duy trì tình trạng vô lý này. Một mặt, Việt Nam đã tham gia ký kết Công ước quốc tế về Quyền Dân sự và Chính trị. Rồi Việt Nam cũng đã làm ra Luật Ký Kết, Gia Nhập và Thực Hiện Điều Ước Quốc Tế. Luật này qui định rằng luật quốc tế có giá trị cao hơn luật Việt Nam và phải ưu tiên áp dụng luật quốc tế trong trường hợp có mâu thuẫn.

Ðiều 6 khoản 1, Luật Ký Kết, Gia Nhập và Thực Hiện Điều Ước Quốc Tế Việt Nam quy định : "Trong trường hợp các văn bản Việt Nam khác với quy định của điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, thì Việt Nam sẽ áp dụng các quy định của điều ước quốc tế đó."

Thế nhưng trên thực tế, Việt Nam vẫn tiếp tục vi phạm các điều ký kết với quốc tế. Điểm mấu chốt là bộ luật Hình sự của Việt Nam có nhiều điều khoản vi phạm luật nhân quyền quốc tế, nhưng chính quyền Việt Nam lại không chịu sửa luật cho phù hợp. Theo tôi, chỉ cần áp dụng nghiêm chỉnh đạo Luật Ký Kết, Gia Nhập và Thực Hiện Điều Ước Quốc Tế của Việt Nam, thì tòa án cũng có thể xử cho tiến sĩ Cù Huy Hà Vũ vô tội.
Bài viết nói trên là bài viết bênh vực chính quyền, khi cho rằng chính quyền Việt Nam làm đúng luật quốc tế. Rất tiếc bài viết nói trên mang đầy những lý luận ngụy biện. Một nhà báo có uy tín trong nước là cô Đoan Trang cho rằng, đây là luận điệu của chính quyền.

RFI : Tác giả bài viết nêu trên cho rằng chính quyền Việt Nam không vi phạm Điều 19 của Công ước quốc tế về Quyền Dân sự và Chính trị (CƯQT QDSCT). Họ cho rằng Đ.19 này tuy qui định về quyền tự do ngôn luận, nhưng cũng qui định không được dùng quyền này để xâm phạm an ninh quốc gia. Thự tế thì luật quốc tế qui định thế nào?

Vũ Quốc Dụng : Tác giả bài viết trên đã trích dẫn có 2 phầncủa Điều 19 CƯQT QDSCT, trong khi điều này có tất cả 3 phần. Tác giả này đã bỏ đi phần đầu của Đ.19, qui định Tiến sĩ Hà Vũ có một quyền tuyệt đối, đó là quyền giữ quan điểm riêng. Cho nên, khi buộc tội Tiến sĩ Hà Vũ đang viết dở dang một bài chưa phổ biến, thì chính quyền đã vi phạm quyền căn bản này.

Điều 19, khoản 1, CƯQT QDSCT quy định như sau : "Mỗi người có quyền giữ vững quan điểm mà không bị ai can thiệp".

Đối với quyền tự do bày tỏ quan điểm của Ts Hà Vũ, điều 19 này có qui định rất rõ về những hạn chế vì lý do an ninh quốc gia.

Điều 19, khoản 2 và 3 CƯQT QDSCT như sau : "Mỗi người có quyền tự do bày tỏ; quyền này bao gồm quyền tự do tìm kiếm, tiếp nhận và phổ biến mọi loại thông tin và ý kiến bằng cách truyền khẩu, bằng bút tự hay ấn phẩm, dưới hình thức nghệ thuật, hay bằng mọi phương tiện truyền thông tự chọn khác, không kể biên giới quốc gia.

Việc hành sử những quyền được ghi tại khoản 2 nêu trên đòi hỏi đương sự phải có những trách nhiệm và bổn phận đặc biệt. Do đó, quyền này chỉ có thể chịu một số giới hạn nhất định nào đó, nhưng những giới hạn này phải được qui định bởi luật pháp và vì nhu cầu: tôn trọng quyền tự do và thanh danh của người khác; bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự công cộng, sức khoẻ công cộng và đạo lý công cộng".

Nhưng chính Liên Hiệp Quốc (LHQ) cũng biết rằng, việc giới hạn này là một lỗ hổng dễ bị lợi dụng, nên đã đưa ra nhiều qui định và giải thích rất rõ. Thứ nhất tình trạng an ninh quốc gia bị đe dọa phải được hiểu là một tình trạng khẩn trương liên quan đến sự tồn vong thực sự của cả một đất nước, chứ không phải chỉ là việc có một vài bài viết đụng chạm đến quyền lợi của một đảng phái hay một cá nhân đang cầm quyền. Và Công Ước quốc tế về Quyền Dân sự và Chính trị đòi hỏi phải thông báo việc hạn chế này cho chính Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc.

Theo Điều 4, CƯQT QDSCT, "Trong giai đoạn xảy ra tình trạng khẩn trương công cộng vì sinh mạng quốc gia bị đe dọa và tình trạng khẩn trương này đã được chính thức tuyên bố, các quốc gia hội viên ký kết Công Ước này có thể ban hành một số biện pháp đình chỉ thi hành các nghĩa vụ của quốc gia, được ấn định trong Công Ước này. Tuy nhiên những biện pháp này phải có tính cách thật cần thiết vì nhu cầu của tình thế, và không vi phạm các nghĩa vụ của quốc gia phát sinh từ luật pháp quốc tế, và cũng không được dùng để kỳ thị chủng tộc, mầu da, nam nữ, ngôn ngữ, tôn giáo hay nguồn gốc xã hội".

Trong mọi trường hợp, những quyền dân sự và chính trị ghi trong các điều 6, 7, 8 (khoản 1 và 2), và trong các điều 11, 15, 16, 18 của Công Ước không thể bị đình chỉ thi hành.

Các quốc gia hội viên ký kết Công Ước này phải lập tức thông báo qua vị Tổng Thư Ký LHQ cho các quốc gia hội viên khác tham gia vào Công Ước, hay biết những điều khoản nào trong Công Ước đã bị đình chỉ thi hành, và vì lý do gì. Ngay sau khi chấm dứt "tình trạng khẩn trương công cộng", họ cũng phải thông báo theo thủ tục nói trên.

Thứ nhì, nếu muốn giới hạn quyền tự do bày tỏ quan điểm, chính quyền phải làm việc này thật cẩn trọng để không xâm phạm đến bản chất của quyền tự do này. Liên Hiệp Quốc đòi hỏi chính quyền phải chính thức ra thông báo về tình trạng khẩn trương công cộng, phải ra một đạo luật qui định các hạn chế, trong đó quốc gia thành viên phải biện minh được “sự cần thiết” của những hạn chế này.

Uỷ ban Nhân quyền LHQ đã giải thích về Điều 19, khoản 3 CƯQT QDSCT như sau : (điểm 4 của văn bản CCPR/C/21/Rev.1, 19.05.1989): "Khoản 3 đặc biệt nhấn mạnh rằng việc thực thi quyền tự do bày tỏ cũng gắn liền với những trách nhiệm và bổn phận đặc biệt. Vì thế, CƯQT QDSCT cho phép các quốc gia thành viên đặt ra một số hạn chế đối với quyền này trong trường hợp có liên quan đến quyền lợi của các cá nhân khác hoặc quyền lợi của toàn thể cộng đồng.

Tuy nhiên, nếu một quốc gia thành viên muốn giới hạn quyền tự do bày tỏ thì việc đó không được phá hỏng tự thân quyền này. Khoản 3 đặt ra những điều kiện và chỉ cho phép quốc gia thành viên đưa ra những hạn chế trong khuôn khổ của các điều kiện sau đây: việc hạn chế phải được “qui định bằng một đạo luật”; những hạn chế này chỉ được đặt ra cho một trong các mục đích qui định bởi điểm a và b của khoản 3; và quốc gia thành viên phải biện minh được “sự cần thiết” của những hạn chế này vì các mục đích đó.

Tóm lại, CƯQT QDSCT không cho phép chính quyền Việt Nam dùng một lý do “vi phạm an ninh quốc gia” chung chung và mơ hồ để giới hạn quyền tự do phát biểu của Tiến sĩ Hà Vũ.

RFI: Còn ông nghĩ gì về lập luận cho rằng Tiến sĩ Hà Vũ đã vi phạm quyền dân tộc tự quyết ghi tại Điều 1 của Công ước quốc tế về Quyền Dân sự và Chính trị khi ông đã “ trả lời phỏng vấn một số báo chí nước ngoài và đưa các bài viết có nội dung đòi thay đổi thể chế chính trị” ở Việt Nam?

Vũ Quốc Dụng: Lập luận này là sai, vì tác giả đã dịch sai từ "political status“ là "chế độ chính trị“, với ẩn ý rằng đó chế độ chính trị này là chế độ cộng sản mà nhân dân Việt Nam đã tự chọn.

Thực ra trong công pháp quốc tế, "political status“ phải được hiểu là "qui chế chính trị của lãnh thổ“ của một quốc gia, nghĩa là quốc gia đó ở trong tình trạng đã được độc lập, bị bảo hộ hay còn là thuộc địa. Đó là quyền tự quyết về qui chế chính trị của lãnh thổ.

Còn quyền quyết định về thể chế thì lại nằm trong một điều khác của Công ước là điều 25, liên quan đến quyền tham gia của các công dân vào các công việc quốc gia, thí dụ thông qua việc tham gia bầu cử và ứng cử tự do. Vì trên thực tế, người dân Việt Nam không có quyền tự do bầu cử và ứng cử nên không thể nói rằng, họ đã tự chọn thể chế cộng sản hiện nay được.

Hiểu như vậy, thì những việc "trả lời phỏng vấn một số báo chí nước ngoài và đưa các bài viết có nội dung đòi thay đổi thể chế chính trị“ của Tiến sĩ Hà Vũ không thuộc phạm vi qui định của Đ.1 CƯQT QDSCT. Những hoạt động của Tiến sĩ Hà Vũ liên quan đến các quyền tự do tư tưởng (Đ.18), quyền tự do giữ quan điểm (Đ.19), quyền tự do phát biểu quan điểm (Đ.19) và quyền tham gia vào các công việc quốc gia (Đ.25) của CƯQT QDSCT.

Nếu làm theo đúng tinh thần của luật quốc tế, chính quyền Việt Nam còn phải bảo đảm cho Tiến sĩ Hà Vũ có cái quyền được phê bình chế độ cộng sản Việt Nam qua các phương tiện truyền thông.

RFI: Vừa qua, em gái Tiến sĩ Cù Huy Hà Vũ là bà Cù Thị Xuân Bích có nhờ một luật sư tại Mỹ gửi đơn khiếu nại ra Hội đồng Nhân quyền LHQ. Tác giả bài báo cho rằng việc làm này sẽ không có kết quả. Có thực là những đơn khiếu nại tại Liên Hiệp Quốc đều vô tác dụng không?

Vũ Quốc Dụng : Có lẽ vì không hiểu về các thủ tục khác nhau của LHQ nên người viết mới lẫn lộn thủ tục khiếu nại tại Hội đồng Nhân quyền LHQ với thủ tục khiếu nại tại Uỷ ban Nhân quyền. Đó là 2 cơ cấu hoàn toàn khác nhau. Bà Cù Thị Xuân Bích chỉ làm đơn khiếu nại với Hội đồng Nhân quyền LHQ mà thôi, trong khi tác giả lại đem thủ tục khiếu nại tại Uỷ ban Nhân quyền ra giải thích. Chúng ta không nên lấy râu ông nọ cắm cầm bà kia như vậy.

Việc khiếu nại của bà Bích có kết quả hay không sẽ tùy thuộc ở thái độ trả lời của chính phủ Việt Nam đối với Tổ công tác về việc Bắt giữ Độc đoán của Hội đồng Nhân quyền LHQ. Vì Tiến sĩ Hà Vũ sắp bị đưa ra tòa, nên cơ quan này có thể đã dùng thủ tục khẩn cấp để yêu cầu phía Việt Nam phải trả lời. Tùy kết quả phiên tòa, mà cơ quan này sẽ quyết định các biện pháp kế tiếp, vì cơ quan LHQ này sẽ nghiên cứu cả 3 mặt của việc bắt giữ: 1) Hiến pháp và luật pháp Việt Nam có cho phép không? 2) Có vi phạm quyền tự do ngôn luận theo Điều 19 của Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền và CƯQT QDSCT không? 3) Phiên xử có bảo đảm tính xét xử công bằng không?

RFI: Xin cám ơn ông Vũ Quốc Dụng, Tổng thư ký Hiệp Hội Nhân Quyền Quốc Tế.

2/4/11

Tổ chức Human Rights Watch kêu gọi trả tự do cho Tiến sĩ Cù Huy Hà Vũ

Giáo xứ Thái Hà cầu nguyện cho ông Cù Huy Hà Vũ trong hai ngày 2 và 3/4 (ảnh minh họa)
Giáo xứ Thái Hà cầu nguyện cho ông Cù Huy Hà Vũ trong hai ngày 2 và 3/4 (ảnh minh họa)
Thanh Phương 2/4/2011
 
Hôm nay, 2/4/2011, tổ chức nhân quyền của Mỹ Human Rights Watch vừa ra thông cáo kêu gọi chính quyền Việt Nam trả tự do ngay lập tức cho nhà bảo vệ nhân quyền và môi trường, Tiến sĩ Luật Cù Huy Hà Vũ, sẽ ra tòa ngày 4/4 tới tại Hà Nội với tội danh “ tuyên truyền chống Nhà nước CHXHCN Việt Nam”.

Theo Human Rights Watch, ông Cù Huy Hà Vũ bị xét xử vì “đã đương đầu một cách ôn hòa với tình trạng lạm quyền, bảo vệ các nạn nhân những vụ trưng thu đất đai và bảo vệ môi trường". Ông Phil Robertson, Phó giám đốc phụ trách châu Á của Human Rights Watch cho rằng: “Cù Huy Hà Vũ đáng được ca ngợi vì đã dùng tòa án để đấu tranh cho quyền của người dân được sống trong một môi trường lành mạnh, cho quyền tự do ngôn luận và cho một hệ thống tư pháp công bằng”.

Theo ông Phil Robertson, chính quyền Việt Nam “xem những nghĩa vụ quốc tế về nhân quyền của mình như một trò đùa, khi truy bức những nhà hoạt động như Tiến sĩ Hà Vũ, vốn đang nỗ lực sử dụng hệ thống pháp lý để yêu cầu truy cứu trách nhiệm quan chức Nhà nước và đòi hỏi một nền pháp trị”. Ông Robertson cho rằng, “việc bắt giữ và xét xử Tiến sĩ Cù Huy Hà Vũ cho thấy, hệ thống tư pháp ở Việt Nam chỉ nhằm phục vụ cho những lợi ích chính trị, và các luật sư, các nhà hoạt động nào dám đệ đơn kiện sẽ phải gánh chịu hậu quả cho cá nhân”.

Trong bản thông cáo, tổ chức Human Rights Watch nhắc lại rằng, những tội danh về an ninh quốc gia, được định nghĩa rất mơ hồ trong bộ Luật Hình sự Việt Nam và trong các luật khác, thường được dùng để giam cầm những nhà bất đồng chính kiến về chính trị và tôn giáo. Theo Phó giám đốc châu Á của Human Rights Watch Phil Robertson, “lẽ ra không nên bắt giữ Tiến sĩ Cù Huy Hà Vũ với những tội danh mơ hồ như vậy, chưa nói đến việc đem ông ra xử. Việt Nam cần sửa đổi hoặc hủy bỏ những điều luật chung chung về an ninh quốc gia, thay vì sử dụng những điều luật đó để bịt miệng những người phê phán chính phủ một cách ôn hòa”. Ông kết luận bản thông cáo bằng câu hỏi: “Làm sao Việt Nam có thể thành một quốc gia có nền pháp trị, khi mà chính quyền tiếp tục trừng phạt những người đấu tranh cho pháp luật ?”

Cũng liên quan đến vụ xử này, vào lúc mà trong và ngoài nước ngày càng có nhiều tiếng nói ủng hộ Tiến sĩ Luật Cù Huy Hà Vũ, phản đối phiên toà ngày thứ hai tới, chiều nay, Giáo xứ Thái Hà - Hà Nội tổ chức một thánh lễ thắp nến cầu nguyện cho ông Hà Vũ. Thánh lễ bắt đầu vào lúc 19 giờ, tại Đền Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp - Giáo xứ Thái Hà. Một thánh lễ tương tự cũng sẽ được cử hành ngày mai 3/4 vào lúc 20 giờ.

Miến Điện có tổng thống dân sự, nhưng tập đoàn quân sự chưa bị giải thể

Tổng thống Thein Sein (chính giữa) cùng với các thành viên Hội đồng Quốc phòng và An ninh Quốc gia tại nhà Quốc hội, thủ đô Naypyitaw, 31/3.
Tổng thống Thein Sein (chính giữa) cùng với các thành viên Hội đồng Quốc phòng và An ninh Quốc gia tại nhà Quốc hội, thủ đô Naypyitaw, 31/3.
REUTERS/Myanmar News Agency/Handout
Thanh Phương 2/4/2011
 
Hôm thứ tư vừa qua 30/3, thủ tướng mãn nhiệm và cũng là một viên tướng về hưu, Thein Sein, đã chính thức nhậm chức tổng thống Miến Điện và một chính phủ đã được bổ nhiệm. Nhưng nói chung, sự chuyển đổi có tính chất hình thức sang chế độ dân sự ở Miến Điện đã không thuyết phục được mọi người, trong cũng như ngoài nước.
Về mặt hình thức, Hội đồng Nhà nước vì Hòa bình và Phát triển (tên chính thức của tập đoàn quân sự Miến Điện) như vậy đã chính thức bị giải thể, trao quyền cho các định chế “dân sự”, được thiết lập từ cuộc tuyển cử tháng 11 năm ngoái, một cuộc bầu cử vốn vẫn bị các nước phương Tây xem là giả hiệu.

Sự kiện này trên nguyên tắc đánh dấu việc tướng Than Shwe từ bỏ quyền hành sau gần 20 năm cai trị Miến Điện với bàn tay sắt. Người thay thế ông ở chức vụ tổng tư lệnh quân đội là tướng Min Aung Hlaing, 54 tuổi. Nhưng thật ra, tương lai của tướng Than Shwe vẫn chưa rõ ràng và không ai tin rằng ông sẽ thật sự rút lui hoàn toàn khỏi sân khấu chính trị Miến Điện.

Nói chung, sự chuyển đổi có tính chất hình thức sang chế độ dân sự ở Miến Điện đã không thuyết phục được mọi người, trong cũng như ngoài nước.

Trong cuộc họp báo ngày hôm qua 1/4 tại Paris, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Pháp, Bernard Valero đã tuyên bố rằng, “tập đoàn quân phiệt chưa bị giải thể, mà chỉ thay đổi bản chấtt”. Theo ông Valero, nước Pháp vẫn kêu gọi chính phủ mới ở Miến Điện nên thực sự đi theo tiến trình hòa giải dân tộc và chỉ trích việc tiếp tục loại ra khỏi đời sống chính trị nhà đối lập Aung San Suu Kyi và đảng Liên đoàn Quốc gia vì Dân chủ. Ông Valero cho biết, Paris vẫn trông chờ chính quyền Miến Điện trả tự do cho các tù chính trị, mà con số được ước lượng là hơn 2.000 người.

Hôm thứ tư 30/3 vừa qua, sau khi tổng thống Miến Điện nhậm chức, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Mark Toner cũng cho biết : Washington vẫn rất quan ngại trước “bầu không khí áp bức chính trị” ở Miến Điện. Ông Mark Toner nhắc lại, Hoa Kỳ tiếp tục đòi Miến Điện trả tự do cho các tù chính trị và công nhận Liên đoàn Quốc gia vì Dân chủ.

Chỉ có Trung Quốc, đồng minh thân cận nhất của chế độ quân phiệt, là khen ngợi Miến Điện về “những nỗ lực thúc đẩy dân chủ”. Bắc Kinh còn gián tiếp kêu gọi phương Tây bãi bỏ lệnh cấm vận đối với tập đoàn quân phiệt, khi thúc giục cộng đồng quốc tế “tạo một môi trường vững chắc” cho tăng trưởng kinh tế của Miến Điện.

Về dư luận trong nước, một chủ doanh nghiệp hôm thứ năm vừa qua nói với hãng tin AFP rằng: “Không ai nghĩ là sẽ có những thay đổi vì họ chỉ thay đổi quân phục. Chúng tôi chờ đợi rất nhiều, nhưng có rất ít hy vọng”.

Liên đoàn Quốc gia vì Dân chủ, vốn đã tẩy chay cuộc bầu cử tháng 11 năm ngoái,"ghi nhận việc thành lập chính phủ mới” và tỏ ý muốn “khởi động một cuộc đối thoại”. Nhưng tiến trình chuyển tiếp chính trị ở Miến Điện, đang diễn ra, cũng đào sâu thêm bất đồng trong nội bộ phe đối lập Miến Điện, giữa một bên là những người chống chính quyền đến cùng và bên kia là những người muốn thỏa hiệp với phe quân sự, chấp nhận những luật chơi của phe này và mở rộng hoạt động trong khuôn khổ của hệ thống.

Nhưng một số nhà phân tích tỏ ra lạc quan hơn. Họ cho rằng, thay thế cho chế độ toàn trị của tướng Than Shwe là một chế độ toàn trị mới gồm nhiều nhân vật. Những người lãnh đạo mới sẽ kiểm soát lẫn nhau. Từ đó, có thể sẽ có những biến chuyển, tuy chậm, nhưng khác hẳn với với thời kỳ đóng băng 20 năm vừa qua.

29/3/11

Vụ xử ông Cù Huy Hà Vũ gây phản ứng ngày càng mạnh trong dư luận Việt Nam

Thanh Phương 29/3/2011
 
Hôm qua, cô Cù Thị Xuân Bích, em gái của tiến sĩ Luật Cù Huy Hà Vũ, đã cho công bố trên một số trang mạng bức Thỉnh nguyện thư yêu cầu trả tự cho ông, với danh sách 252 người tham gia ký tên trong đợt 2. Cộng thêm những người đã ký ở đợt đầu, số người bày tỏ sự ủng hộ bức thỉnh nguyện thư này lên tới gần 300, gồm phần lớn là những người trong nước, trong đó có khá nhiều giáo dân Công giáo.

Bức Thỉnh nguyện thư gởi cho các lãnh đạo của Nhà nước, Quốc hội và chính phủ Việt Nam nhắc lại là tiến sĩ Luật Cù Huy Hà Vũ đã bị bắt ở Sài Gòn ngày 5/11 năm ngoái và đến ngày 17/12, Viện Kiểm sát Nhân dân Thành phố Hà Nội đã truy tố ông với tội danh « Tuyên truyền chống Nhà nước CHXHCN Việt Nam », do những bài viết, bài trả lời phỏng vấn về những vấn đề nhân quyền, dân chủ đa đảng ở Việt Nam. Phiên xử được dự trù ngày 24/3, nhưng sau đó đã được dời sang ngày thứ hai tuần tới 4/4.

Ngược lại với cáo trạng của Viện Kiểm sát Hà Nội, theo bức Thỉnh nguyện thư, ông Cù Huy Hà Vũ là «một người yêu nước, thương nòi. Những phát biểu, việc làm của ông thực tế là một tấm gương điển hình cho mỗi công dân Việt Nam. Đó là một việc làm vô cùng hữu ích trong tiến trình xây dựng một chế độ pháp trị trong xã hội ta ngày nay mà không phải ai cũng làm được.»

Những người ký tên vào Thỉnh nguyện thư khẳng định việc bắt giam ông Cù Huy Hà Vũ là « một việc làm oan trái, vô đạo lý, gây chấn động dư luận, bất lợi cho hình ảnh của Việt Nam ». Cho nên, Thỉnh nguyện thư yêu cầu là : thứ nhất, giải oan và trả tự do cho ông Cù Huy Hà Vũ, thứ hai, khuyến khích giới truyền thông thông tin cho toàn dân biết sự thật về vụ án này.

Tờ An Ninh Thủ Đô ngày 27/3 vừa qua, khi đưa tin về việc phiên xử, cho biết sẽ có năm luật sư tham gia bào chữa cho ông Cù Huy Hà Vũ. Tờ báo nhấn mạnh : « rất ít khi có một phiên tòa mà nhiều luật sư tham gia bào chữa cho một bị cáo như vậy ». Tờ An Ninh Thủ Đô còn khẳng định là « phiên tòa vẫn diễn ra bình thường, đảm bảo sự tranh tụng tại tòa được khách quan, công bằng. »

Nhưng lo ngại trước khả năng là phiên xử tiến sĩ Luật Cù Huy Hà Vũ không diễn ra một cách công minh, gia đình ông hôm nay vừa ra lời kêu cứu phổ biến trên mạng, để một lần nữa kêu gọi sự ủng hộ của công luận và đề nghị mọi người có mặt vào đúng ngày ông Cù Huy Hà Vũ ra tòa 4/4 để chứng kiến vụ xử này.

Trước đó, khi nghe tin là phiên xử ông Cù Huy Hà Vũ sẽ diễn ra ngày 24/3, trên mạng Internet đã có nhiều lời kêu gọi tập hợp đông đảo đúng ngày hôm đó trước Tòa án Nhân dân Hà Nội. Có lẽ một phần vì những lời kêu gọi tập hợp này mà chính quyền đã phải dời ngày xử, nhất là vì ngày hôm trước 23/3 là ngày đưa tang ông Trịnh Xuân Tùng, người đã bị công an đánh chết một cách dã man, gây phẫn nộ dư luận, cho nên có rất nhiều người đến dự.

Việc dời phiên xử cũng có thể phản ánh thái độ bối rối của chính quyền trong việc xử lý trường hợp Cù Huy Hà Vũ. Dầu sao, ông Hà Vũ cũng xuất thân từ một gia tộc có nhiều đóng góp cho chế độ. Bản thân ông không thuộc một tổ chức, đảng phái nào, nên không dễ bị quy chụp là đảng viên Việt Tân, hay « hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân». Tiến sĩ Luật Cù Huy Hà Vũ còn có quan hệ với nhiều trí thức, cách mạng lão thành ở Hà Nội. Một chi tiết khác không thể bỏ qua là ông Hà Vũ đã từng nhận bào chữa cho các giáo dân Cồn Dầu, cho nên, rất được giới Công giáo mến mộ. Mà qua những vụ tập hợp cầu nguyện đòi đòi lại đất đai và đòi công lý, người ta đã thấy giáo dân đã trở thành một sức mạnh như thế nào, khi đức tin giúp họ vượt qua nỗi sợ hãi.

Cũng có thể phiên xử bị dời lại là vì Bộ Chính trị chưa thống nhất với nhau về phương cách giải quyết Cù Huy Hà Vũ, trước nguy cơ sẽ bị quốc tế lên án mạnh mẽ, nếu tuyên án vị tiến sĩ Luật này, bởi vì vụ xử nay đã được dư luận thế giới quan tâm, đặc biệt với việc gia đình đã nhờ Luật sư Nguyễn Xuân Phước ở Hoa Kỳ đại diện đệ đơn khiếu nại lên Hội Đồng Nhân Quyền Liên Hiệp Quốc.

Tóm lại, có thể nói chưa bao giờ ở Việt Nam, một vụ án chính trị gây nhiều phản ứng như vụ Cù Huy Hà Vũ. Kể từ khi ông bị bắt và nhất là kể từ khi ông bị truy tố, đã có không biết bao nhiều bài viết về vụ này đăng trên mạng, tạo thành một làn sóng tranh luận sôi nổi về quyền tự do ngôn luận, về Hiến pháp, về pháp luật... ở Việt Nam. Làn sóng này lấn át những bài bôi nhọ thanh danh ông Cù Huy Hà Vũ đăng trên báo chí chính thức. Nói cách khác, vụ án Cù Huy Hà Vũ nay đã trở thành một vụ án « trọng điểm » mà qua đó, thế giới đánh giá trình độ hội nhập của Việt Nam về mặt dân chủ, nhân quyền.

Một số bài cần đọc về vụ Cù Huy Hà Vũ:

Luật gia Nguyễn Tường Tâm – Bẻ gẫy 10 bằng chứng kết tội Cù Huy Hà Vũ

 Uy tín của nhà nước Việt Nam sẽ gia tăng với thế giới trong vụ xử CHHV sắp tới đây?

Yêu cầu Tòa án giải quyết một số vấn đề trước khi mở phiên tòa hình sự sơ thẩm xét xử TS Cù Huy Hà Vũ.

 


27/3/11

Việt Nam cần xét lại chính sách phát triển điện hạt nhân

 
Thanh Phương 21/3/2011
 
Việt Nam đã dự trù sẽ xây tổng cộng đến 8 nhà máy hạt nhân và theo lịch trình dự kiến, đến năm 2031, toàn bộ 8 nhà máy này sẽ đi vào hoạt động . Nhà máy đầu tiên do Nga xây dựng tại tỉnh Ninh Thuận sẽ được khởi công vào năm 2014 và dự kiến sẽ hoà vào lưới điện quốc gia vào năm 2020. Việt Nam cũng dự định hợp tác với Nhật để xây hai lò phản ứng hạt nhân khác.

Sau những sự cố tại các nhà máy hạt nhân ở Fukushima, trong khi nhiều quốc gia đang xét lại chính sách phát triển năng lượng nguyên tử, từ bỏ hoặc giảm các kế hoạch xây nhà máy điện hạt nhân, thì tại Việt Nam, các giới chức đặc trách năng lượng tuyên bố là những sự cố tại Fukushima sẽ không ảnh hưởng gì đến việc phát triển điện nguyên tử của nước này.

Tuy vậy, dư luận ở Việt Nam không khỏi lo âu về nguy cơ xảy ra những tai nạn hạt nhân tương tự như ở Fukushima. Tuy rằng Việt Nam không thường xuyên bị động đất như ở Nhật, nhưng tại tỉnh Ninh Thuận, nơi sẽ xây nhà máy hạt nhân đầu tiên, hiện tượng động đất hay sóng thần là chuyện có thể xảy ra, tuy rằng với cường độ thấp hơn.

Tiến sĩ Vương Hữu Tấn,Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, tại cuộc họp báo do Bộ Khoa học - Công nghệ tổ chức ngày 16/3 đã bảo đảm rằng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam sẽ sử dụng công nghệ của Nga thuộc thế hệ lò phản ứng thứ 3. Theo ông Vương Hữu Tấn, công nghệ này được coi là hiện đại nhất hiện nay, áp dụng nguyên lý an toàn thụ động rất tốt, có tích nước sẵn trong lò. Nếu xảy ra sự cố tương tự như ở NM Fukushima thì NM Ninh Thuận sẽ tự động giải nhiệt bằng các cơ chế tự nhiên.

Về phần tiến sĩ Ngô Đặng Nhân, Cục trưởng Cục An toàn bức xạ hạt nhân, thì cho rằng, Fukushima cho Việt Nam bài học về ứng phó sự cố trong tình trạng khẩn cấp. Theo ông Nhân, Nhật Bản ứng phó sự cố rất bài bản là do đã tổ chức diễn tập thường xuyên. Cho nên, trong thời gian tới, Cục An toàn bức xạ hạt nhân sẽ hướng dẫn các tỉnh có kế hoạch ứng phó sự cố, đặc biệt là các tỉnh gần với các nhà máy điện hạt nhân đang và sắp xây dựng.

Nhưng các chuyên gia như giáo sư Phạm Duy Hiển, nguyên Viện trưởng Viện nguyên tử Đà Lạt, thì nghĩ rằng, qua sự kiện Fukushima, Việt Nam cần phải suy nghĩ lại kế hoạch phát triển điện hạt nhân và trong bối cảnh còn thìếu rất nhiều chuyên gia, không nên xây đến 8 nhà máy hạt nhân, mà trước mắt chỉ nên làm một hoặc hai nhà máy, để vừa làm vừa học hỏi, vừa rút kinh nghiệm, vừa xây dựng đội ngủ chuyên gia. Sau đây mời quý vị theo dõi bài phỏng vấn với Giáo sư Phạm Duy Hiển:

RFI : Kính thưa Giáo sư Phạm Duy Hiển, trước hết theo giáo sư, nếu bỏ sang một bên yếu tố Nhật Bản là quốx gia thường xảy ra động đất, những sự cố như ở các nhà máy hạt nhân Fukushima có thể được dự báo trước hay không ?

Giáo sư Phạm Duy Hiển : Qua những gì đã xảy ra, có thể nói là Nhật Bản có một công nghệ hạt nhân rất tiên tiến, đội ngũ chuyên gia của họ cũng rất tiên tiến, nhưng quy mô tai nạn quá lớn. Rõ ràng là con người không thể tính hết mọi chuyện và nhất là đối với điện hạt nhân. Tất nhiên, xác suất xảy ra không phải là thường xuyên, do đó người ta có thể không để ý. Chỉ đến khi xảy ra như thế này, người ta mới bắt đầu thấy là con người chưa tính hết mọi việc.

Nghiên cứu của các nước thường nói là lò phản ứng có thể chịu được động đất cấp này, cấp khác, nhưng chịu được đến cấp 9 thì hơi khó. Trên thực tế, người ta phải đo gia tốc của mặt nền, để căn cứ vào đó tính toán sức chịu đựng của lò. Cũng có người nói rằng sự cố vừa rồi là vẫn nằm trong giới hạn, nhưng tôi nghĩ động đất cấp 9 là rất khó lường và rất nhiều máy móc, thiết bị, nhà cửa bên trong không thể tính hết được.

Cái thứ hai quan trọng hơn đó là động đất lần này lại đi với sóng thần và sóng thần cũng dữ tợn không ngờ được. Thật ra, khi có động đất thì lò tự động dừng. Vấn đề là do không tải nhiệt được, nên các thanh nhiên liệu nóng lên. Thông thường có một máy phát điện diesel ở ngoài để thay thế cho nguồn điện bị mất, nhưng không ngờ là máy diesel đó lại bị ngập nước.

Thật ra người Nhật cũng dự trù chuyện ngập nước, nên đã xây đê chắn ở phía biển. Nhưng không ngờ là sóng thần quá mạnh, nên nước ào vào, làm hỏng hết gian nhà chứa tuốc bin. Sau 13 tiếng đồng hồ, người ta đưa được tuốc bin mới đến, thì lại không đấu được vào, vì cầu dao chổ đó cũng bị ngập nước. Như vậy, cho dù có tính đến các thảm hoạ thiên nhiên, người ta cũng không thể lường trước hết được.

Ở Việt Nam cũng có người nghĩ rằng sau này làm lò phản ứng hạt nhân thế hệ thứ 3 thì chắc là có thể tránh khỏi những chuyện ấy. Lò phản ứng thế hệ 3 đúng là hiện đại hơn, tiên tiến hơn, nhưng đó là nói về cái đoạn làm sao dập được phản ứng dây chuyền trong lò. Tai nạn ở Fukushima không phải là ở cái đoạn ấy mà là ở cái đoạn sau, tức là khi lò đã dừng rồi, nhưng lại không tải nhiệt các thanh phóng xạ được.

Nếu con người cứ nghĩ rằng máy móc thiết bị bao giờ cũng tốt, thì thiên nhiên cũng có những điều không ai lường trước được. Không tính được hết những chuyện xảy ra đã đành rồi, nhưng mà khi nó đã xảy ra, thì người này làm việc này, người kia làm việc kia, hệ thống ứng phó ra sao, cũng khó mà tính hết được.

RFI : Tức là trong điện hạt nhân thì không có sự an toàn tuyệt đối ?

Giáo sư Phạm Duy Hiển : Thế 3 hay thế hệ nào cũng vậy và nhất là nếu cứ nghĩ vậy, máy móc, thiết bị của những thế hệ đó ngày càng tinh vi và con người trở nên lệ thuộc vào máy móc. Tư duy đó rất không đúng.

RFI : Sự cố ở Fukushima buộc cả thế giới phải rà soát lại mức độ an toàn của các nhà máy hạt nhân và dầu sao nó cũng ảnh hưởng đến kế hoạch phát triển điện nguyên tử tại những nước như Việt Nam. Chúng ta phải suy nghĩ lại chính sách phát triển hạt nhân như thế nào ?

Giáo sư Phạm Duy Hiển : Không cứ gì Việt Nam, các nước khác cũng phải xem xét lại. Từng nhà khoa học tham gia vào chuyện này, cũng có những cái trước đây không ngờ được, thì bây giờ cũng phải suy nghĩ lại. Cách đây khoảng một, hai năm, khi thảo luận về điện hạt nhân ở Việt Nam, hầu hết những người có trách nhiệm cấp dưới cũng như cấp cao vẫn nghĩ rằng là điện hạt nhân rất an toàn. Ai mà nói nó không an toàn thì người ta không chịu. Họ cứ nghe những chuyện như là xác xuất không an toàn là cực thấp, nghĩ rằng sẽ không bao giờ xảy ra. Bây giờ thì nó xảy ra đấy !

Cho nên, từng người, từng tập thể, cả chính phủ, chắc rồi cũng sẽ xem xét lại và phải xét lại trên khái niệm là không có cái gì an toàn tuyệt đối. Nhất là cả con người, cả bộ máy, cả hạ tầng cơ sở phải đồng bộ. Nếu không tương thích được với mức độ nghiêm trọng của điện hạt nhân thì không làm được.

Tôi không dám nói với anh là có nên làm điện hạt nhân hay không, vì đằng nào cũng đã có quyết định rồi, nhưng qua sự cố ở Fukushima, cần phải chấn chỉnh lại như thế nào? Theo tôi, cái quan trọng nhất ở Việt Nam vẫn là con người, là tổ chức. Nhưng trước khi có con người và tổ chức tốt thì tư duy phải đúng. Đã làm điện hạt nhân, tức là làm chuyện nghiêm túc nhất, thì không bao giờ được xem nhà máy hạt nhân giống như là một nhà máy đóng giày hay một nhà máy nào khác, hoặc là khi nào cần thì có thể mua như là mua một xe ôtô.

Cách đây hai, ba năm không ai thấy chuyện đó, bây giờ rất hay là người ta thấy chuyện đó. Không nhất thiết là thấy rồi thì sẽ sợ không làm. Điều này còn tùy thuộc vào xu hướng của thế giới. Có những nước kiên quyết dừng, nhưng cũng có những nước nhất quyết vẫn làm. Cho nên, tôi không thể khẳng định được là Việt Nam rồi đây sẽ như thế nào. Nhưng rất may là ( xin lỗi, tôi xin đóng ngoặc kép chữ « may » ) sự kiện vừa rồi ở Nhật buộc người ta phải suy nghĩ lại.

RFI : Việt Nam đã dự trù xây đến 8 nhà máy hạt nhân. Theo giáo sư, sau sự cố vừa rồi ở Fukushima, liệu chúng ta có nên giảm bớt số lượng nhà máy này ?

Giáo sư Phạm Duy Hiển : Ngay từ đầu tôi đã nói là không thể làm liều lĩnh như vậy được. Tất cả những cái anh là phải dựa trên cơ sở là không phải cứ có tiền là muốn làm gị cũng được, nhưng còn bao nhiêu thứ khác nữa. Tất nhìên, ngoài vấn đề tiền còn có vấn đề tri thức về điện hạt nhân của Việt Nam, tức là phải có một đội ngũ chuyên gia. Qua sự kiện vừa rồi ở Nhật Bản, tất cả mọi người đều thấy là những người rất giỏi, rất nghiêm túc, có kinh nghiệm rất nhiều, thì mới xử lý được những sự cố như vậy. Còn nếu tất cả đều ởm ờ như nhau thì làm sao được ? Cái khó nhất đối với Việt Nam, đó là không có cái đội ngũ đấy. Trong thời gian qua, Việt Nam đã rất lúng túng trong việc xây dựng đội ngũ chuyên gia.

Ngay từ đầu tôi đã nói rằng : làm từ từ, làm đến đâu, học hỏi đến đấy, tích lũy kinh nghiệm đến đấy, xây dựng đội ngũ đến đấy, chắc rồi hãy làm tiếp, trên tinh thần là không phải giống như ta mua một món đồ về dùng, hoặc trên tinh thần là không phải để cho người ngoại quốc chỉ huy tất cả, mà ngưòi Việt Nam phải tự làm. Như thế thì sẽ thấy là tốc độ làm như thế là không được. Hoặc tập trung nhiều nhà máy vào Ninh Thuận là không được. Nếu xảy ra sự cố như đối với sáu lò ở Fukushima vừa rồi, thì Việt Nam xử lý ra sao? Nó không đơn giản như người ta tưởng.

Tôi cứ nghĩ giỏi lắm là năm 2020 làm lò phản ứng thứ nhất và 5 năm sau mới làm lò thứ nhì. Tôi không tin là có thể làm với tốc độ nhanh hơn được, nhất là Việt Nam vẫn còn rất lúng túng trong việc xây dựng đội ngũ nhân lực trình độ cao. Tôi nhìn quanh nhìn quất thì chưa thấy anh nào thuộc thế hệ 40, 50 tuổi rồi sẽ trở thành những chuyên gia tốt về hạt nhân.

RFI : Xin cám ơn giáo sư Phạm Duy Hiển, nguyên Viện trưởng Viện Nguyên tử Đà Lạt.

26/3/11

Syria : Phong trào biểu tình chống chế độ lan rộng

Thanh Phương 26/3/2011
 
Các cuộc biểu tình chống chế độ ở Syria đã lan rộng ở nhiều thành phố, mặc dù chính quyền đã loan báo một số biện pháp dân chủ hóa.

Hôm qua (25/3), chính quyền Damas tuyên bố sẽ xem xét khả năng bãi bỏ tình trạng khẩn cấp, ban hành các biện pháp chống tham nhũng, tăng lương cho công chức và trả tự do cho các nhà đối lập. Một tổ chức nhân quyền Syria ở Luân Đôn, hôm nay, vừa cho biết, hơn 200 tù chính trị đã được trả tự do tối hôm qua. Nhưng những biện pháp nói trên đã không làm dịu phong trào phản kháng.